இது, கற்காலம் முதல் 1947 சுதந்திரம் வரை இந்திய வரலாற்றைக் காலவரிசைப்படி சொல்லும் தமிழ் லைஃப்ஸ்டைல் தொடரின் 29-ஆம் பகுதி (மொத்தம் 47 பகுதிகள்). முந்தைய பகுதி: பகுதி 28: விஜயநகரமும் பஹ்மனி அரசுகளும்.
இடைக்கால இந்திய வரலாறு என்றதும் அரசர்களும் சுல்தான்களும் போர்களும்தான் நினைவுக்கு வருகின்றன. ஆனால் அந்தக் காலத்தின் மிக நீடித்த மாற்றங்களில் சில பாடல்களின் வழியே நிகழ்ந்தன. சுமார் 6-ஆம் நூற்றாண்டு முதல் 17-ஆம் நூற்றாண்டு வரை தமிழ், கன்னடம், மராத்தி, இந்தி, பஞ்சாபி, வங்காளம், காஷ்மீரி மொழிகளில் அடியார்கள் "அன்பால் இறைவனை அடையலாம்" என்று மக்களின் மொழியிலேயே பாடினர். அதே நூற்றாண்டுகளில் சூபி ஞானிகள் அஜ்மீர், டெல்லி முதல் குல்பர்கா வரை தங்கள் இல்லங்களை அமைத்தனர்; அவர்களின் தர்காக்கள் பல சமூக மக்களையும் ஈர்த்தன. இந்தப் பகுதி பக்தி, சூபி என்ற இந்த இரு நீரோட்டங்களையும் பார்க்கிறது.
ஒரு எச்சரிக்கை. பாடநூல்கள் "பக்தி இயக்கம்" என்ற ஒரே அலை தெற்கிலிருந்து வடக்கே பரவியதாகச் சொல்கின்றன. ஜான் ஸ்ட்ராட்டன் ஹாலி போன்ற அறிஞர்கள், இந்த நேர்க்கோட்டுக் கதை பெரும்பாலும் 20-ஆம் நூற்றாண்டில் உருவானது என்றும், உண்மையில் பல வட்டார மரபுகள் தனித்தனியாக வளர்ந்தன என்றும் வாதிடுகின்றனர். பல அடியார்களின் காலம் பிற்காலப் புராணக் கதைகளை (ஹேகியோகிராபி) நம்பியே உள்ளது; அத்தகைய இடங்களில் நாம் எச்சரிக்கையுடன் எழுதுகிறோம்.
பக்தி என்றால் என்ன
"பக்தி" என்ற சமஸ்கிருதச் சொல்லுக்கு "அன்பு கலந்த ஈடுபாடு" என்று பொருள். பகவத் கீதையிலேயே பக்தி மார்க்கம் பேசப்படுகிறது. இடைக்காலத்தில் மாறியது யார் பேசினார்கள், எப்படிப் பேசினார்கள் என்பதுதான். அடியார்கள் இறைவனைக் காதலனாக, தாயாக, தோழனாக, தலைவனாக நேரடியாக அழைத்தனர்; சமஸ்கிருதத்துக்குப் பதில் தாய்மொழியில் பாடினர்; இசையோடு பாடல்களைப் பரப்பினர்; உள்ளன்பு இல்லாத வெற்றுச் சடங்குகளைக் கேலி செய்தனர். பக்திக்கு ஒரே நிறுவனர், ஒரே நூல், ஒரே தலைமையகம் இல்லை. அது வைணவம் (திருமால், ராமன், கிருஷ்ணன்), சைவம் (சிவன்), உருவமற்ற இறைவனை வணங்கிய "சந்த்" மரபு எனப் பல கிளைகளின் குடும்பம்.
தமிழகத் தொடக்கம்: நாயன்மார்களும் ஆழ்வார்களும்
தொடர்ச்சியான பக்தி இலக்கியத்தின் முதல் பெருந்தொகுப்பு தமிழ் மண்ணில்தான் பிறந்தது. சைவ நாயன்மார்கள் (மரபுப்படி 63 பேர்) மற்றும் வைணவ ஆழ்வார்கள் (12 பேர்) பொதுவாக சுமார் 6 - 9-ஆம் நூற்றாண்டுகளுக்கு இடையே வைக்கப்படுகின்றனர்; பிரிட்டானிக்கா 7 - 10-ஆம் நூற்றாண்டுகள் என்கிறது. தனித்தனி அடியார்களின் காலம் இன்னும் விவாதத்துக்குரியது. காரைக்கால் அம்மையார் மிகத் தொன்மையானவர்களில் ஒருவராகக் கருதப்படுகிறார். அப்பர், சம்பந்தர், சுந்தரர் ஊர் ஊராகச் சென்று ஒவ்வொரு தலத்து இறைவனையும் பாடினர்; அவை பின்னர் தேவாரம் ஆயின. மாணிக்கவாசகரின் திருவாசகம் உள்ளத்தை உருக்கும் சைவச் செல்வம். ஆழ்வார்களில் நம்மாழ்வாரின் திருவாய்மொழி, பெரியாழ்வார், ஆண்டாள், திருமங்கை ஆழ்வார் பாசுரங்கள் இன்றும் வீடுகளிலும் கோயில்களிலும் ஒலிக்கின்றன.
சங்க இலக்கியத்தின் அகம் - புறம் மரபுகளை இவர்கள் இறைவன் பக்கம் திருப்பினர். அதே நேரம் இவர்கள் போட்டியாளர்களும் கூட: பல பதிகங்கள் சமண, பௌத்தத் துறவிகளைக் கடுமையாகச் சாடுகின்றன. அப்பர் பல்லவ மன்னன் மகேந்திரவர்மனைச் சமணத்திலிருந்து சைவத்துக்குத் திருப்பினார் என்பது மரபுக் கதை. அந்தப் பல்லவர் காலச் சூழலை பகுதி 20: பல்லவர்கள்-இல் பார்த்தோம்; நாயன்மார் - ஆழ்வார் வரலாற்றை தமிழ் வரலாறு பகுதி 18 விரிவாகச் சொல்கிறது.
ஆண்டாளும் ஸ்ரீவில்லிபுத்தூரும்
பன்னிரு ஆழ்வார்களில் ஒரே பெண் ஆண்டாள் (கோதை). மரபுப்படி ஸ்ரீவில்லிபுத்தூரில் பெரியாழ்வாருக்குத் துளசித் தோட்டத்தில் கிடைத்த மகள்; காலம் சுமார் 8 - 9-ஆம் நூற்றாண்டு எனப் பொதுவாகச் சொல்லப்படுகிறது, ஆனால் உறுதியில்லை. அவரது திருப்பாவை முப்பது பாசுரங்கள் மார்கழி மாதம் முழுவதும் தமிழகமெங்கும் பாடப்படுகின்றன; நாச்சியார் திருமொழி இறைவனை மணாளனாகக் கொண்ட காதல் பாடல்கள். இறைவனுக்குச் சூட்டும் மாலையைத் தானே முதலில் அணிந்து பார்த்த "சூடிக்கொடுத்த சுடர்க்கொடி" கதை ஊர் நினைவில் நிற்கிறது. அந்தக் கோயிலின் வரலாற்றை ஸ்ரீவில்லிபுத்தூர் ஆண்டாள் கோயில் கட்டுரையில் படிக்கலாம்.
கோயில்களும் திருமுறைத் தொகுப்பும்
தமிழ்ப் பக்தி இடம் சார்ந்தது. அடியார்கள் பாடிய தலங்கள் பல பிற்காலத்தில் பெருங்கோயில்களாக வளர்ந்தன. 10 - 12-ஆம் நூற்றாண்டுகளில் பாடல்கள் தொகுக்கப்பட்டன. நாதமுனிகள் (சுமார் 10-ஆம் நூற்றாண்டு) ஆழ்வார் பாசுரங்களை நாலாயிர திவ்யப் பிரபந்தம் எனத் தொகுத்தார் என்பது மரபு. நம்பியாண்டார் நம்பி சைவத் திருமுறைகளைத் தொகுத்தார்; இதை ராஜராஜ சோழன் காலத்துடன் இணைப்பது பிற்கால மரபு. கோயில்களில் பதிகம் பாடுவோருக்குச் சோழர் கல்வெட்டுகள் கொடை பதிவு செய்கின்றன. 12-ஆம் நூற்றாண்டில் சேக்கிழார் பெரிய புராணம் மூலம் நாயன்மார் வாழ்க்கையைக் காவியமாக்கினார். இன்றும் சிவன் கோயில்களில் ஓதுவார்கள் தேவாரம் ஓதுவது இந்தத் தொடர்ச்சியின் சாட்சி.
ராமானுஜரும் ஸ்ரீரங்கமும்; சைவ சித்தாந்தமும்
பக்திக்குத் தத்துவ அடித்தளம் தந்தவர்களில் முதன்மையானவர் ராமானுஜர். மரபுப்படி 1017 - 1137 (120 ஆண்டு வாழ்க்கை என்பதை வரலாற்றாசிரியர்கள் எச்சரிக்கையுடன் பார்க்கின்றனர்). ஸ்ரீபெரும்புதூரில் பிறந்து, ஸ்ரீரங்கத்தில் ஸ்ரீவைணவ சமூகத்தை வழிநடத்தினார். ஸ்ரீபாஷ்யம் போன்ற நூல்களில் விசிஷ்டாத்வைதம் எனும் "தகுதியுடைய அத்வைதம்" கொள்கையை முன்வைத்தார்: ஆன்மாவும் உலகமும் உண்மையானவை, ஆனால் முழுமையாக இறைவனைச் சார்ந்தவை; பக்தியும் இறையருளும் வழி. ஆழ்வார்களின் உணர்ச்சிமிக்க தமிழ்ப் பாசுரங்களுக்கு இது சமஸ்கிருத இறையியல் துணையானது. கோயில் நிர்வாகத்திலும் வழிபாட்டு முறையிலும் அவர் செய்த சீர்திருத்தங்கள் மரபில் போற்றப்படுகின்றன; அந்தக் கோயிலின் கதையை ஸ்ரீரங்கம் ரங்கநாதசுவாமி கோவில் கட்டுரை சொல்கிறது. சைவப் பக்கம், 13-ஆம் நூற்றாண்டில் மெய்கண்டாரின் சிவஞானபோதம் தமிழ்ச் சைவ சித்தாந்தத்துக்கு அடித்தளமிட்டது; தேவாரப் பதிகங்களை ஆகமங்களுடன் சேர்த்து மறையாக மதித்தது.
கர்நாடகமும் மகாராஷ்டிரமும்
12-ஆம் நூற்றாண்டுக் கர்நாடகத்தில் கல்யாணி கலச்சூரி அவையின் அமைச்சர் பசவண்ணர் வீரசைவ (லிங்காயத்) மரபின் முன்னோடியானார். அவர், அல்லம பிரபு, அக்க மகாதேவி ஆகியோரின் வசனங்கள் கோயில் சடங்கு, சாதி ஏற்றத்தாழ்வு, புரோகித ஆதிக்கம் ஆகியவற்றைக் கேள்வி கேட்டன. மகாராஷ்டிரத்தில் பண்டரிபுர விட்டோபாவை மையமாகக் கொண்ட வார்க்கரி மரபு வளர்ந்தது. ஞானேஸ்வரரின் மராத்தி கீதை உரை (மரபுப்படி 1290), தையல்காரர் நாமதேவரின் அபங்கங்கள், பிற்காலத்தில் ஏகநாதர், துக்காராம் (17-ஆம் நூற்றாண்டு) ஆகியோர் மராத்தியை பக்தியின் மொழியாக்கினர். மகார் சமூகத்தைச் சேர்ந்த சொக்கமேளா, பெண் அடியார் ஜனாபாய் ஆகியோரும் இந்த வட்டத்தில் இருந்தனர்.
வட இந்தியா: சகுண - நிர்குண மரபுகள்
வட இந்தியப் பக்தி பொதுவாக இரு பிரிவாகப் பார்க்கப்படுகிறது. சகுண அடியார்கள் கிருஷ்ணன், ராமன் போன்ற உருவுடைய இறைவனை வணங்கினர். நிர்குண அடியார்கள் (சந்த்கள்) உருவமற்ற இறைவனைப் பாடினர். இந்தப் பிரிவு பயனுள்ளது, ஆனால் கண்டிப்பானதல்ல.
நிர்குண மரபின் மிகப் புகழ்பெற்ற குரல் கபீர். பிரிட்டானிக்கா அவரது காலத்தை 1440 - 1518 என்கிறது; மற்றொரு மரபு பிறப்பை 1398 என்கிறது. அவரது வாழ்க்கையின் பெரும்பகுதி புராணக் கதை. உறுதியாகச் சொல்லக்கூடியது: அவர் காசியில் (பனாரஸ்) வாழ்ந்தார்; பெரும்பாலும் இஸ்லாமியராக மாறியிருந்த தாழ்த்தப்பட்ட நெசவாளர் (ஜுலாஹா) சமூகத்தைச் சேர்ந்தவர். கபீரை இந்து - முஸ்லிம் ஒற்றுமையின் தூதராகச் சொல்வது வழக்கம்; ஆனால் அவர் இரு தரப்பின் வெற்றுச் சடங்குகளையும் சமமாகச் சாடினார் என்பதே துல்லியம் என்கிறது பிரிட்டானிக்கா. பிராமணர், காஜி இருவரின் வெற்று ஓதலையும் அவர் கேலி செய்தார். அவரது பாடல்கள் கபீர் பந்தின் பீஜக், சீக்கியர் திருநூல் உள்ளிட்ட தொகுப்புகளில் வாழ்கின்றன. தோல் தொழிலாளர் சமூகத்தைச் சேர்ந்த ரவிதாஸும் இந்த சந்த் உலகைச் சேர்ந்தவர்.
சகுணப் பக்கம், சூர்தாஸ் (16-ஆம் நூற்றாண்டு) பிரஜ் மொழியில் குழந்தைக் கிருஷ்ணனைப் பாடினார். ராஜபுத்ர இளவரசி மீராபாய் (மரபுப்படி சுமார் 1498 - 1546) கிருஷ்ணனையே கணவனாகக் கொண்டு பாடினார்; அவர் பெயரிலுள்ள பல பாடல்கள் பிற்காலத்தவை. துளசிதாசர் (சுமார் 1532 - 1623) அவதி மொழியில் ராமசரிதமானஸ் இயற்றினார்; வட இந்தியாவில் மிக அதிகம் ஓதப்படும் ராம காவியம் அது. வங்காளம் - ஒடிசாவில் சைதன்யர் (1486 - 1534) கிருஷ்ண நாமத்தைக் கூட்டாகப் பாடும் சங்கீர்த்தனத்தைப் பரப்பினார்.
குரு நானக்கும் சீக்கிய சமூகத் தொடக்கமும்
குரு நானக் (1469 - 1539) இன்றைய பாகிஸ்தானிலுள்ள தல்வண்டியில் (நங்கானா சாஹிப்) காத்ரி குடும்பத்தில் பிறந்தார். ஜனம்சாகி எனப்படும் பிற்கால வாழ்க்கைக் கதைகள், சுமார் முப்பது வயதில் அவருக்கு ஓர் ஆன்மீக அனுபவம் ஏற்பட்டதாகவும், பிறகு நீண்ட பயணங்கள் மேற்கொண்டதாகவும் சொல்கின்றன. இறுதியில் கர்த்தார்பூரில் தங்கினார். அங்கு அவரது பாடல்கள், கூட்டு வழிபாடு, அனைவருக்குமான பொதுச் சமையலறை (லங்கர்) ஆகியவற்றைச் சுற்றி ஒரு சமூகம் உருவானது. இறைநாம தியானம், நேர்மையான உழைப்பு, பகிர்தல், சேவை ஆகியவற்றை அவர் போதித்தார். டபிள்யூ. எச். மெக்லியோட் போன்ற வரலாற்றாசிரியர்கள் சந்த் மரபுடனான தொடர்பை வலியுறுத்துகின்றனர்; சீக்கிய மரபு அவரது தனித்துவமான இறைவெளிப்பாட்டை முன்னிறுத்துகிறது. அங்கதரைத் தமது வாரிசாக்கினார். 1604-இல் தொகுக்கப்பட்ட ஆதி கிரந்தத்தில் கபீர், நாமதேவர், ரவிதாஸ், சூபி பாபா ஃபரீத் ஆகியோரின் பாடல்களும் இடம்பெற்றுள்ளன.
சூபித்துவம்: தசவ்வுஃப் மற்றும் தரீக்காக்கள்
சூபித்துவம் (தசவ்வுஃப்) என்பது இஸ்லாத்தின் ஆன்மீக - மறைஞானப் பரிமாணம். ஒழுக்கம், இறைநினைவு (திக்ர்), குருவின் (பீர் / ஷேக்) வழிகாட்டல் மூலம் இறைவனை அன்பால் அறிய முயல்வது அதன் சாரம். 12-ஆம் நூற்றாண்டளவில் சூபிகள் "சில்சிலா" எனப்படும் குரு வரிசை அமைப்புகளாக ஒழுங்குபட்டனர். லாகூரில் 11-ஆம் நூற்றாண்டில் அலி ஹுஜ்விரி சூபித்துவம் பற்றிய தொடக்ககாலப் பாரசீக நூல்களில் ஒன்றை எழுதினார். டெல்லி சுல்தானகக் காலத்தில் முக்கிய அமைப்புகள் பரவின. முல்தானின் பஹாவுத்தீன் ஜகரியா (இ. 1262) வழிநடத்திய சுஹ்ரவர்தி மரபு அரசுத் தொடர்பையும் செல்வத்தையும் ஏற்றது. பீகாரில் ஃபிர்தௌசி மரபு, 15-ஆம் நூற்றாண்டு இறுதியிலிருந்து காதிரி மரபு வளர்ந்தன; நக்ஷ்பந்தி மரபு முகலாயர் காலத்தில்தான் வலுவாக வந்தது.
சிஷ்தி மரபு: அஜ்மீர் முதல் தக்காணம் வரை
தெற்காசியாவில் மிகப் பிரபலமானது சிஷ்தி மரபு; ஹெராத் அருகிலுள்ள சிஷ்த் ஊரின் பெயரால் அழைக்கப்படுகிறது. குவாஜா முயினுத்தீன் சிஷ்தி (இ. 1236) அஜ்மீரில் தங்கினார். கோரி படையெடுப்புக்கு முன்பே அவர் வந்ததாக மரபு சொல்கிறது; நவீன வரலாற்றாசிரியர்கள் படையெடுப்புடன் அல்லது சற்றுப் பின் வந்திருக்கலாம் என்கின்றனர். டெல்லியின் குத்புதீன் பக்தியார் காகி, பாக்பட்டனின் பாபா ஃபரீத் (இ. 1265) வழியாக இந்த மரபு நிஜாமுதீன் அவுலியா (இ. 1325) வரை வந்தது. அவரது டெல்லி இல்லம் பிரபுக்கள், கவிஞர்கள், ஏழைகள் அனைவரையும் ஈர்த்தது. அவரது சீடர் அமீர் குஸ்ரு பாரசீகத்திலும் ஹிந்தவியிலும் எழுதினார்; கவ்வாலி இசைக்கு அவரே வடிவம் தந்தார் என்பது மரபு, ஆவண ஆதாரம் அல்ல. வறுமை, திறந்த சமையலறை (லங்கர்), இறையிசை (சமா), அரசவையிலிருந்து விலகல் ஆகியவை சிஷ்தி இலட்சியங்கள்; நடைமுறையில் சுல்தான்களுடனான உறவு இடத்துக்கு இடம் மாறியது.
1327-இல் முகமது பின் துக்ளக் தலைநகரைத் தௌலதாபாதுக்கு மாற்றியபோது நிஜாமுதீனின் சீடர்கள் பலர் தெற்கே வந்தனர்; புர்ஹானுத்தீன் கரீப் (இ. 1337) குல்தாபாதில் சிஷ்தி மையம் அமைத்தார். கேசு தராஸ் (1321 - 1422) கதை சூபி - அரசவை உறவின் சிறந்த எடுத்துக்காட்டு. என்சைக்ளோபீடியா இரானிகா மற்றும் ரிச்சர்ட் ஈட்டன் கூற்றுப்படி, 1400-இல் பஹ்மணி சுல்தான் ஃபிரூஸ் ஷா அவரைக் குல்பர்காவுக்கு வரவேற்றார்; சில ஆண்டுகளில் இறையியல், வாரிசுரிமை காரணமாக உறவு முறிந்தது. ஷேக் ஆதரித்த அகமத் ஷா பின்னர் கட்டிய தர்கா இன்றும் தக்காணத்தின் முதன்மை முஸ்லிம் புனிதத் தலம். முந்தைய பகுதியில் பார்த்த பஹ்மணி உலகில் சூபிகள் ஆட்சிக்கு நியாயம் தந்தவர்களாகவும் விமர்சகர்களாகவும் இருந்தனர். தொடக்ககால உருதுவான தக்கனி மொழியும் இத்தகைய வட்டங்களில் வளர்ந்தது.
பகிர்ந்த இடங்கள், எச்சரிக்கைகளுடன்
பக்தி - சூபி உலகங்கள் உண்மையிலேயே சந்தித்தன: தாய்மொழிப் பாடல், குரு / பீர் மீதான மதிப்பு, இறைவன் மீதான ஏக்கம் என்ற மொழி. அஜ்மீர் போன்ற தர்காக்களுக்கு இந்துக்களும் முஸ்லிம்களும் சென்றனர்; இன்றும் செல்கின்றனர். காஷ்மீரின் 14-ஆம் நூற்றாண்டுச் சைவக் கவிஞர் லல் தேத் (லல்லா) இரு சமூகத்தாலும் போற்றப்படுகிறார். ஆனால் இது ஒரு "மத ஒற்றுமைத் திட்டம்" அல்ல. அடியார்களோ சூபிகளோ மதங்களை இணைக்கப் புறப்படவில்லை; கபீர் இரு தரப்பையும் சாடினார்; தேவாரம் சமண - பௌத்தர்களைச் சாடியது; சில சூபிகள் கடுமையான எல்லைகளை வலியுறுத்தினர். உள்ளூர் அளவில் மெதுவாக நிகழ்ந்த கலப்பு, கடன்வாங்கல், விவாதம் என்றே நவீன வரலாற்றாசிரியர்கள் இதை விவரிக்கின்றனர்.
சாதி, பெண் அடியார்கள், தாய்மொழி
பக்தியின் சமூகத் தாக்கம் உண்மையானது, ஆனால் சீரானது அல்ல. குயவர், நெசவாளர், தையல்காரர், தோல் தொழிலாளர், பெண்கள் எனப் பலரும் அடியார்களாயினர்; பல பாடல்கள் சாதிப் பெருமையைக் கேலி செய்கின்றன. ஆனால் கோயில் நிர்வாகம் பெரும்பாலும் பழைய கைகளிலேயே இருந்தது; பக்தி சமூகங்களுக்குள்ளேயே பின்னர் ஏற்றத்தாழ்வுகள் உருவாயின; சாதி விமர்சனம் அரிதாகவே சமூகச் சீர்திருத்தமாக மாறியது. பெண் அடியார்கள் மையமானவர்கள்: தமிழகத்தில் காரைக்கால் அம்மையாரும் ஆண்டாளும், கர்நாடகத்தில் அக்க மகாதேவி, மகாராஷ்டிரத்தில் ஜனாபாய், காஷ்மீரில் லல் தேத், ராஜஸ்தானில் மீராபாய். எல்லாவற்றுக்கும் மேலாக, தமிழ் உள்ளிட்ட பல இந்திய மொழிகளின் செவ்விலக்கியச் செல்வம் இந்த அடியார்களுக்கும் சூபி வட்டங்களுக்கும் கடன்பட்டிருக்கிறது.
முக்கியக் குறிப்புகள்
- பக்தி ஒரே இயக்கம் அல்ல, பல வட்டார மரபுகளின் குடும்பம்; அதன் தொடக்கம் சுமார் 6 - 9-ஆம் நூற்றாண்டுத் தமிழ்ப் பாடல்களில்.
- கோயில்கள், சோழர் ஆதரவு, நாதமுனிகள் - நம்பியாண்டார் நம்பி தொகுப்புகள் பாடல்களை நிறுவனமாக்கின; ராமானுஜர் தத்துவ அடித்தளம் தந்தார்.
- பசவண்ணர், வார்க்கரிகள், கபீர், குரு நானக், மீரா, துளசிதாசர், சைதன்யர் பக்தியைப் பல மொழிகளுக்குக் கொண்டுசென்றனர்.
- சூபி மரபுகள், குறிப்பாக சிஷ்திகள், டெல்லி - தக்காண அவைகளுடன் சிக்கலான உறவுடன் தர்காக்களை அமைத்தனர்.
- பகிர்ந்த பாடலும் தலங்களும் உண்மை; ஆனால் விவாதமும் எல்லைகளும் உண்மை. சாதி விமர்சனம் நேர்மையானது, ஆனால் சீரற்றது.
அடுத்த பகுதி
பகுதி 30-இல் பாபர், ஹுமாயூன் மற்றும் ஷேர் ஷா சூரி பற்றிப் பார்ப்போம் - பானிப்பட் போர், முகலாய ஆட்சியின் தொடக்கம், வட இந்திய நிர்வாகத்தை மாற்றியமைத்த ஆப்கானிய இடைக்காலம்.
ஆதாரங்கள் (Sources)
- Encyclopaedia Britannica, Bhakti
- Encyclopaedia Britannica, Sufism
- Encyclopaedia Britannica, Kabir
- Encyclopaedia Britannica, Guru Nanak
- Encyclopaedia Britannica, Chishtiyah
- Encyclopaedia Iranica, Gisu-Daraz
- Hawley, J. S. (2015), A Storm of Songs: India and the Idea of the Bhakti Movement, Harvard University Press
- Peterson, I. V. (1989), Poems to Siva: The Hymns of the Tamil Saints, Princeton University Press
- McLeod, W. H. (1968), Guru Nanak and the Sikh Religion, Oxford University Press
- Schimmel, A. (1975), Mystical Dimensions of Islam, University of North Carolina Press
- Rizvi, S. A. A. (1978), A History of Sufism in India, Vol. 1, Munshiram Manoharlal
- Eaton, R. M. (2005), A Social History of the Deccan, 1300-1761, Cambridge University Press
- Sastri, K. A. Nilakanta (1955), A History of South India, Oxford University Press