தமிழ் வரலாறு பகுதி 18: பக்தி இயக்கம் – நாயன்மாரும் ஆழ்வாரும்

இது, வரலாற்றுக்கு முந்தைய காலம் முதல் நவீன தமிழ்நாடு வரையிலான தமிழ் வரலாற்றைக் காலவரிசைப்படி சொல்லும் எங்கள் தொடரின் பதினெட்டாம் பகுதி. பதினேழாம் பகுதியை – முற்காலப் பாண்டியர்: மதுரையின் முதல் பேரரசு – இங்கே படிக்கலாம்.

பல்லவரும் பாண்டியரும் போர்க்களங்களில் மோதிக்கொண்டிருந்த அதே காலத்தில், தமிழகத்தின் ஊர்ச் சாலைகளில் இன்னொரு பெரும் மாற்றம் நடந்துகொண்டிருந்தது. கையில் தாளமும் நெஞ்சில் இறையன்பும் கொண்ட அடியார்கள் ஊர் ஊராக, கோயில் கோயிலாகச் சென்று தமிழில் பாடினர். சிவனைப் பாடியவர்கள் நாயன்மார்; திருமாலைப் பாடியவர்கள் ஆழ்வார்கள். ஏறத்தாழக் கி.பி. ஆறாம் நூற்றாண்டு முதல் ஒன்பதாம் நூற்றாண்டு வரை நீண்ட இந்த அலையை வரலாற்றாசிரியர்கள் ‘பக்தி இயக்கம்’ என்கின்றனர். தமிழரின் சமயம், கோயில், இசை, இலக்கியம் என அனைத்தையும் இது மாற்றியமைத்தது. ஆயிரம் ஆண்டுகள் கடந்தும் அவர்கள் பாடிய பதிகங்களும் பாசுரங்களும் இன்றும் கோயில்களில் ஒலிக்கின்றன.

ஒரு எச்சரிக்கை: அடியார்களின் வாழ்க்கை பற்றி நமக்குத் தெரிந்தவை பெரும்பாலும் பல நூற்றாண்டுகள் கழித்து எழுதப்பட்ட புராணங்களிலிருந்து வருகின்றன. அதனால் இந்தப் பகுதியில் பாடல்கள் சொல்வது, கல்வெட்டுகள் உறுதிப்படுத்துவது, பிற்கால மரபு சேர்த்தது ஆகியவற்றைப் பிரித்துப் பார்க்கிறோம்.

பக்தி இயக்கம்: ஒரு பார்வை

பக்தி ஏன் அப்போது எழுந்தது?

இறையன்பு புதிதல்ல. சங்கப் பாடல்களிலேயே முருகனும் மாயோனும் போற்றப்படுகின்றனர்; திருமுருகாற்றுப்படை ஒரு முன்னோடி. புதிது என்னவென்றால் அதன் அளவும் தொனியும்தான். ஒவ்வொரு ஊர்க் கோயிலில் உறையும் இறைவனை நேரடியாக விளித்து, எளிய தமிழில், இசையோடு, கூட்டமாகப் பாடப்பட்ட நூற்றுக்கணக்கான பாடல்கள் அவை.

அந்தக் காலத்தில் அரசவைகளில் செல்வாக்குடன் இருந்தவை சமணமும் பௌத்தமும். பக்தி இயக்கத்தை மக்கள் எழுச்சியாக, ஒருவகைச் சமூக எதிர்ப்பாகப் பார்த்தவர்கள் உண்டு. செக் நாட்டுத் தமிழறிஞர் கமில் சுவலபில் அதை ஏற்கவில்லை. பின்னணி தெரிந்த அடியார்களில் ஏறத்தாழ மூன்றில் ஒரு பங்கு அந்தணர், இன்னொரு பங்கு அரச குடியினர் என்று அவர் கணக்கிட்டார். அவர் பார்வையில் இது முதன்மையாக ஒரு சமய இயக்கம்; ஆனால் அரசியலும் மொழியும் அதில் கலந்திருந்தன. எளிய, இனிய தமிழே அதன் பெரும் வலிமை என்பதில் பெரும்பாலான அறிஞர்கள் உடன்படுகின்றனர்.

நாயன்மார்: சிவனடியார்கள்

‘அறுபத்து மூவர்’ என்ற எண்ணிக்கை சுந்தரரிடமிருந்து தொடங்குகிறது. திருவாரூரில் அடியார் கூட்டத்தின் முன் அவர் பாடிய திருத்தொண்டத் தொகையில் தாம் வணங்கும் அடியார்களை ஒவ்வொருவராகப் பெயர் சொல்லிப் போற்றுகிறார் – ‘தில்லை வாழ் அந்தணர்தம் அடியார்க்கும் அடியேன்’ என்று தொடங்கும் புகழ்பெற்ற பதிகம் அது. அவரையும் சேர்த்து அறுபத்து மூவர். அரசர் முதல் குயவர், வேடர், உழைக்கும் மக்கள் வரை பலதரப்பட்டவர்கள் இந்தப் பட்டியலில் உள்ளனர்.

தேவார மூவர்

• திருநாவுக்கரசர் (அப்பர்), 7ஆம் நூற்றாண்டின் முற்பகுதி: திருவாமூரில் வேளாளர் குடியில் பிறந்த மருள்நீக்கியார், இளமையில் சமணத் துறவியாகித் ‘தருமசேனர்’ ஆனார். சூலை நோயால் வாடியபோது தமக்கை திலகவதியாரின் வழியில் மீண்டும் சைவரானார். பல்லவ மன்னன் முதலாம் மகேந்திரவர்மனை அவர் சைவத்துக்குத் திருப்பினார் என்பது மரபு; அந்தக் கதையை பதினான்காம் பகுதியில் பார்த்தோம். ‘நாமார்க்கும் குடியல்லோம்; நமனை அஞ்சோம்’ என்ற அவரது வரி அரச அதிகாரத்துக்கே விடுத்த சவால் போல ஒலிக்கிறது. கோயில்களில் உழவாரப் பணி செய்தவர் என்பதும் அவரது அடையாளம்.
• திருஞானசம்பந்தர், 7ஆம் நூற்றாண்டு: சீர்காழி அந்தணச் சிறுவர். மூன்று வயதில் ‘தோடுடைய செவியன்’ என்று பாடத் தொடங்கினார் என்பது மரபு. யாழ் இசைக்கும் பாணர் குலத்தவரான திருநீலகண்ட யாழ்ப்பாணர் அவருடன் தலம் தலமாகச் சென்றார். வாதாபியை வென்ற பல்லவப் படைத்தலைவர் பரஞ்சோதியே சிறுத்தொண்டர் என்று மரபு சொல்கிறது; அவரைச் சம்பந்தர் சந்தித்தார். வாதாபி வீழ்ந்த ஆண்டு கி.பி. 642 என்பதால், சம்பந்தரின் காலத்துக்கு இதுவே முக்கியச் சான்று. பதினாறு வயதில், தம் திருமண நாளிலேயே அவர் இறைவனடி சேர்ந்தார் என்பது மரபு.
• சுந்தரர், 8ஆம் நூற்றாண்டு: திருநாவலூர் ஆதிசைவ அந்தணர். சிவனைத் ‘தோழன்’ என்று உரிமையோடு அழைத்தவர்; அதனால் ‘தம்பிரான் தோழர்’ என்றும் போற்றப்படுகிறார். திருவாரூர்ப் பரவையாரையும் திருவொற்றியூர்ச் சங்கிலியாரையும் மணந்தார். அவரது நண்பரான சேரமான் பெருமாளும் ஒரு நாயனார்.

தமிழ் இணையக் கல்விக்கழகக் கணக்குப்படி இன்று கிடைப்பவை: சம்பந்தர் பாடல்கள் 4,158; அப்பர் 3,066; சுந்தரர் 1,026.

காரைக்கால் அம்மையாரும் பிற பெண் அடியார்களும்

காரைக்கால் வணிகக் குடும்பத்தில் பிறந்த புனிதவதியார் – காரைக்கால் அம்மையார் – சைவ பக்திக் கவிஞர்களில் மிகப் பழமையானவர் என்று கருதப்படுகிறார்; சுவலபில் அவரை ஏறத்தாழக் கி.பி. 550க்கு வைக்கிறார். கணவன் விலகிச் சென்றபின் தம் அழகைத் துறந்து, பேய் வடிவம் பெற்று, திருவாலங்காட்டுச் சுடுகாட்டில் ஆடும் இறைவனைக் கண்டு பாடினார் என்பது கதை. அவர் பாடிய அற்புதத் திருவந்தாதி, திருவிரட்டை மணிமாலை, திருவாலங்காட்டு மூத்த திருப்பதிகங்கள் பதினொன்றாம் திருமுறையில் உள்ளன. அறுபத்து மூவரில் பாண்டிய அரசி மங்கையர்க்கரசியாரும், சுந்தரரின் தாய் இசைஞானியாரும் இடம் பெறுகின்றனர்.

மாணிக்கவாசகர்

‘திருவாசகத்துக்கு உருகார் ஒரு வாசகத்துக்கும் உருகார்’ என்பது தமிழ்ப் பழமொழி. திருவாசகம், திருக்கோவையார் ஆகிய இரண்டும் எட்டாம் திருமுறை. பாண்டிய மன்னனின் அமைச்சராக இருந்த திருவாதவூரார், குதிரை வாங்கக் கொடுத்த பொன்னைத் திருப்பெருந்துறைக் கோயிலுக்குச் செலவிட்டார் என்பது மரபு; ‘நரி பரியான’ கதை அதிலிருந்து பிறந்தது. தேவார மூவருடன் சேர்த்து அவரை ‘நால்வர்’ என்று போற்றுகிறோம். ஆனால் சுந்தரரின் பட்டியலில் அவர் பெயர் இல்லாததால் அறுபத்து மூவரில் அவர் இல்லை.

அவரது காலம்தான் இந்தப் பகுதியின் மிகப் பெரிய விவாதம். மறைமலை அடிகள் போன்ற சில தமிழறிஞர்கள் அவரை மூவருக்கும் முன், கி.பி. 3ஆம் நூற்றாண்டு அளவில் வைத்தனர். இன்று பெரும்பாலான வரலாற்றாசிரியர்கள் அவரை 9ஆம் நூற்றாண்டுக்கு, பெரும்பாலும் இரண்டாம் வரகுண பாண்டியன் (கி.பி. 862 முதல்) காலத்துக்கு அருகில் வைக்கின்றனர். சுந்தரர் அவரைக் குறிப்பிடாதது, திருவாசகத்தின் முதிர்ந்த சைவ சித்தாந்தச் சிந்தனை, தில்லையில் கிடந்த கோலத் திருமால் சன்னதி பற்றித் திருக்கோவையாரில் வரும் குறிப்பு ஆகியவை அவர்களின் காரணங்கள்.

பன்னிரு திருமுறைகள்

திருமுறை கண்ட கதையும் பெரியபுராணமும்

தில்லைக் கோயிலின் ஓர் அறையில் பூட்டி வைக்கப்பட்டிருந்த தேவார ஏடுகளைச் சோழ மன்னன் ஒருவன் கண்டெடுத்தான்; அவற்றில் பல கறையான் அரித்திருந்தன; மிஞ்சியவற்றை நம்பியாண்டார் நம்பி ஏழு திருமுறைகளாகப் பகுத்தார் – இது பிற்காலத் ‘திருமுறை கண்ட புராணம்’ சொல்லும் கதை. சிதம்பரம் நடராசர் கோயில் இந்த மரபின் மையம். அந்த மன்னன் முதலாம் இராசராசன் என்பது பொது நம்பிக்கை; ஆனால் முதலாம் ஆதித்தனின் மறைவை (ஏறத்தாழ 907) நம்பி குறிப்பிடுவதால் அவரைப் பத்தாம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்துக்கு வைக்கிறார் சுவலபில்.

எப்படியிருப்பினும், இராசராசன் காலத்தில் தேவாரம் கோயில் வழிபாட்டில் நிலைபெற்றுவிட்டது என்பதற்குக் கல்வெட்டுச் சான்று உண்டு. தஞ்சைப் பெரிய கோயிலில் உள்ள அவனது கல்வெட்டு, ‘திருப்பதியம்’ விண்ணப்பம் செய்ய 48 பிடாரர்களையும் உடன் இசைக்க இரண்டு மத்தளக்காரர்களையும் நியமித்து, ஒவ்வொருவருக்கும் நாள்தோறும் நெல் அளித்ததைப் பதிவு செய்கிறது. அவர்களில் பலருக்குச் சம்பந்தர், நாவுக்கரசர் என்ற பெயர்களே இருந்தன.

பன்னிரண்டாம் நூற்றாண்டில் இரண்டாம் குலோத்துங்க சோழனின் அமைச்சரான சேக்கிழார், அறுபத்து மூவரின் வாழ்க்கையைப் பெரியபுராணமாக (திருத்தொண்டர் புராணம்) நாலாயிரத்துக்கும் மேற்பட்ட பாடல்களில் பாடினார். தமிழின் ஒப்பற்ற காவியங்களில் அது ஒன்று; ஆனால் வரலாற்று ஆவணமாகப் பார்த்தால், நிகழ்வுகளுக்குப் பல நூற்றாண்டுகள் பிந்திய, அற்புதங்கள் நிறைந்த பக்தி நூல்.

பன்னிரு ஆழ்வார்கள்

ஆண்டாள் பாடிய முப்பது பாசுரங்கள் கொண்ட திருப்பாவை, மார்கழி மாத விடியலில் ஆயர் சிறுமியர் ஒருவரையொருவர் எழுப்பிக்கொண்டு கண்ணனைத் துயிலெழுப்பச் செல்லும் காட்சியைச் சொல்கிறது. நாச்சியார் திருமொழி திருமாலை மணாளனாக எண்ணிப் பாடிய வெளிப்படையான காதல் பாடல்கள். நம்மாழ்வாரின் திருவாய்மொழியை வைணவர்கள் ‘திராவிட வேதம்’ என்று போற்றுகின்றனர்; பின்னாளில் இராமானுசரின் ஸ்ரீவைணவ நெறிக்கு அதுவே அடித்தளம் ஆனது.

ஆழ்வார்களின் காலம்

வைணவ மரபு ஆழ்வார்களைக் கலியுகத் தொடக்கத்துக்கு, பல ஆயிரம் ஆண்டுகள் முன்னே வைக்கிறது; வரலாற்றாசிரியர்கள் அதை ஏற்பதில்லை. பாடல்களுக்குள்ளேயே சில தடயங்கள் உள்ளன. காஞ்சிப் பரமேச்சுர விண்ணகரம் (இன்றைய வைகுந்தப் பெருமாள் கோயில்) பற்றிய பதிகத்தில் திருமங்கை ஆழ்வார் பல்லவ மன்னன் இரண்டாம் நந்திவர்மனைப் (ஏறத்தாழ 731–796) போற்றுகிறார்; அந்தக் கோயிலைப் பதினாறாம் பகுதியில் பார்த்தோம். எனவே அவர் எட்டாம் நூற்றாண்டினர். பெரியாழ்வாரை ‘வல்லபதேவன்’ என்ற பாண்டியனுடன் மரபு இணைக்கிறது; அவனைச் சீமாறன் சீவல்லபனாக (ஏறத்தாழ 815–862) அடையாளம் காண்பவர் பலர். முதலாழ்வார்களை 6 – 7ஆம் நூற்றாண்டுக்கும், நம்மாழ்வாரை 8 அல்லது 9ஆம் நூற்றாண்டுக்கும் வைப்பது பெரும்பான்மைக் கருத்து; வரிசை இன்னும் விவாதத்தில் உள்ளது.

நாதமுனிகளும் நாலாயிரமும்

காட்டுமன்னார்கோயிலைச் சேர்ந்த நாதமுனிகள் (ஏறத்தாழ 10ஆம் நூற்றாண்டு) கும்பகோணம் சாரங்கபாணி கோயிலில் ‘ஆராவமுதே’ என்று தொடங்கும் பத்துப் பாசுரங்களைக் கேட்டார்; அவை ‘ஆயிரத்துள் இப்பத்தும்’ என்று முடிந்ததால் மீதி எங்கே என்று தேடிப் புறப்பட்டார். ஆழ்வார்திருநகரியில் மதுரகவியின் ‘கண்ணிநுண் சிறுத்தாம்பு’ பதிகத்தைப் பன்னிரண்டாயிரம் முறை ஓதினார்; நம்மாழ்வார் தோன்றி எல்லாப் பாசுரங்களையும் அருளினார் என்பது வைணவ மரபு. அவர் அவற்றை முதலாயிரம், பெரிய திருமொழி, திருவாய்மொழி, இயற்பா என நான்காகப் பகுத்தார். தமிழ் இணையக் கல்விக்கழகக் கணக்கில் பன்னிரு ஆழ்வார் பாசுரங்கள் 3,776; இராமானுச நூற்றந்தாதி போன்ற பிற்கால நூல்களைச் சேர்த்து ‘நாலாயிரம்’ என்று எண்ணுவது மரபு. பாசுரங்களுக்கு இசையும் அபிநயமும் அமைத்ததும் நாதமுனிகளே என்பர்; அதுவே இன்றும் திருவரங்கம், ஸ்ரீவில்லிபுத்தூர், ஆழ்வார்திருநகரியில் நடக்கும் ‘அரையர் சேவை’.

பாடல் பெற்ற தலங்களும் திவ்விய தேசங்களும்

பக்தி இறைவனை ஓர் ஊரோடு, ஒரு கோயிலோடு பிணைத்தது. தேவார மூவர் பாடிய ஏறத்தாழ 274 சிவத்தலங்கள் ‘பாடல் பெற்ற தலங்கள்’; பின்னர் கிடைத்த பதிகங்களால் சிலர் 276 என்று கணக்கிடுவர். அவற்றில் பெரும்பாலானவை காவிரிக் கரைச் சோழ நாட்டில் உள்ளன. ஆழ்வார்கள் மங்களாசாசனம் செய்த திருமால் தலங்கள் 108 ‘திவ்விய தேசங்கள்’; அவற்றில் இரண்டு (திருப்பாற்கடல், பரமபதம்) விண்ணுலகத் தலங்கள். அந்த வரிசையில் முதலிடம் திருவரங்கத்துக்கு. தலயாத்திரைகள், திருவிழாக்கள், பிற்காலச் சோழர் செங்கல் கோயில்களைக் கற்றளிகளாக மாற்றியது – எல்லாமே இந்த வரைபடத்தைப் பின்பற்றின.

அரசர்களும் அடியார்களும் சமய மோதல்களும்

• முதலாம் மகேந்திரவர்மன் (பல்லவர்): அப்பரின் தாக்கத்தால் சமணத்திலிருந்து சைவத்துக்கு மாறினான் என்கிறது பெரியபுராணம்; திருச்சிராப்பள்ளிக் குடைவரைக் கல்வெட்டு ஒன்றும் அவன் சிவ வழிபாட்டுக்குத் திரும்பியதைக் குறிப்பதாகப் பொதுவாகப் பொருள்கொள்ளப்படுகிறது.
• நின்றசீர் நெடுமாறன் (பாண்டியர்): சம்பந்தர் அவனது வெப்பு நோயைத் தீர்த்து, சைவத்துக்குத் திருப்பினார் என்பது மரபு; அவனை அரிகேசரி மாறவர்மனாக அடையாளம் காண்பது பெரும்பான்மைக் கருத்து (பதினேழாம் பகுதி).
• அரச அடியார்கள்: கோச்செங்கட் சோழன், சேரமான் பெருமாள், குலசேகர ஆழ்வார் ஆகியோர் தாமே அரசர்கள்.

அடியார்களின் பாடல்களில் சமண, பௌத்தர்கள் மீது கடும் எதிர்ப்பு உண்டு. சம்பந்தரின் பல பதிகங்களில் பத்தாம் பாடல் அவர்களை எள்ளி நகையாடுகிறது; வைணவரான தொண்டரடிப்பொடி ஆழ்வாரும் அதே கடுமையுடன் பேசுகிறார். புராணங்கள் இன்னும் ஒரு படி மேலே செல்கின்றன: மதுரையில் அனல்வாதம், புனல்வாதம் ஆகியவற்றில் சம்பந்தர் சமணரை வென்றார்; பின்னர் எண்ணாயிரம் சமணர் கழுவேற்றப்பட்டனர் என்கின்றன. இந்தக் கழுவேற்றக் கதை நம்பியாண்டார் நம்பியின் நூல்களிலும் பெரியபுராணத்திலும் மட்டுமே வருகிறது – நிகழ்வுக்குப் பல நூற்றாண்டுகள் பிந்திய நூல்கள் அவை. நீலகண்ட சாஸ்திரி போன்ற வரலாற்றாசிரியர்கள் இதை வரலாறாக ஏற்கவில்லை; சமயப் பிரிவு மோதலின் புனைவாகவே இதைப் பார்க்க வேண்டும். கழுகுமலை, சித்தன்னவாசல் போன்ற சமணத் தலங்களும் கல்வெட்டுகளும் பின்னரும் தொடர்ந்தன; நாகப்பட்டினத்தில் பௌத்தம் சோழர் காலம் வரை நிலைத்தது.

சாதி, பெண்கள், பக்தி

பிறப்பை விடப் பக்தியே பெரிது என்பது அடியார்களின் செய்தி. தம் கண்ணையே இறைவனுக்கு அப்பிய வேடர் கண்ணப்பர், அன்று தீண்டத்தகாதவராக ஒதுக்கப்பட்ட புலையர் குலத்து நந்தனார் (திருநாளைப்போவார்), பாணர் குலத் திருப்பாணாழ்வார், குயவர் திருநீலகண்டர் – இவர்கள் எல்லோரும் அடியார் வரிசையில் உள்ளனர். இயக்கத்தின் மிகச் சிறந்த கவிஞர்களில் இருவர் – காரைக்கால் அம்மையாரும் ஆண்டாளும் – பெண்கள்.

ஆனால் இதைச் சமூகச் சமத்துவமாகப் புரிந்துகொள்ளக் கூடாது என்கிறார் சுவலபில்; அது அடியார்களுக்குள் மட்டுமான ‘ஆன்மிக ஜனநாயகம்’. பெரியபுராணத்திலேயே நந்தனார் தீயில் மூழ்கி எழுந்த பிறகே தில்லைச் சன்னதிக்குள் நுழைகிறார் என்பதை அவர் சுட்டிக்காட்டுகிறார்.

பண்ணும் ஓதுவாரும்

தேவாரம் படிப்பதற்கு அல்ல, பாடுவதற்கு. சம்பந்தர், சுந்தரர் திருமுறைகள் பண் வாரியாக அடுக்கப்பட்டுள்ளன; சம்பந்தர் மட்டும் 23 பண்களில் பாடியுள்ளார். இந்தப் பண்களே பிற்கால இராகங்களின் முன்னோடிகள். இன்றும் சிவன் கோயில்களில் ஓதுவார்கள் அவற்றைப் பாடுகின்றனர். ஆனால் மரபு வழியில் பயின்ற ஓதுவார்கள் ஏறத்தாழ 120 பேர் மட்டுமே – பாடல் பெற்ற தலங்களின் எண்ணிக்கையில் பாதிக்கும் குறைவு – என்று 2020இல் ‘தி இந்து’ நாளிதழ் குறிப்பிட்டது.

பக்தி இயக்கத்தின் மரபுச் செல்வம்

• வாழும் திருநூல்கள்: ஒவ்வொரு மார்கழியிலும் ஆண்டாளின் திருப்பாவையும் மாணிக்கவாசகரின் திருவெம்பாவையும் வீடுகளிலும் கோயில்களிலும் விடியலில் ஒலிக்கின்றன.
• தத்துவம்: இராமானுசரின் ஸ்ரீவைணவமும், பிற்கால சைவ சித்தாந்தமும் இந்தப் பாடல்களின் மீதே எழுந்தன.
• கலை: நால்வர், ஆண்டாள் ஆகியோரின் சோழர் காலச் செப்புத் திருமேனிகள் கோயில்களிலும் உலக அருங்காட்சியகங்களிலும் உள்ளன.
• இந்தியா முழுவதும்: ஆழ்வார்களின் காதல்-பக்திப் பாடல்கள் வடமொழிப் பாகவத புராணத்தையே பாதித்தன என்று அறிஞர் ஃபிரீட்ஹெல்ம் ஹார்டி வாதிட்டார்.
• கடல் கடந்து: தாய்லாந்து அரசவை அந்தணர்கள் டிசம்பர் – ஜனவரியில் நடத்தும் ‘திரியம்பவாய் – திரிபவாய்’ சடங்கின் பெயரே திருவெம்பாவை, திருப்பாவை என்பதிலிருந்து வந்தது.

காலவரிசை

உறுதியாகச் சொல்லக்கூடியவை

• உறுதி: ஏறத்தாழ 6 – 9ஆம் நூற்றாண்டுகளில் சைவ, வைணவ பக்திப் பாடல்கள் தமிழில் பெருகின; தேவாரமும் நாலாயிரத் திவ்வியப் பிரபந்தமும் பெரும் இசைத் தொகுப்புகளாக இன்றும் கிடைக்கின்றன; அவை ஏறத்தாழப் பத்தாம் நூற்றாண்டில் தொகுக்கப்பட்டன; இராசராசன் தஞ்சையில் தேவாரம் பாடுவோரை நியமித்தான்; பெரியபுராணம் பன்னிரண்டாம் நூற்றாண்டு நூல்.
• விவாதம்: பெரும்பாலான அடியார்களின் சரியான காலம் – குறிப்பாக மாணிக்கவாசகர், ஆழ்வார்கள்; அரசர்கள் சமயம் மாறிய கதைகள் எந்த அளவு வரலாறு; பெரும்பாலான வரலாற்றாசிரியர்கள் ஏற்காத கழுவேற்றக் கதை; ‘திருமுறை கண்ட சோழன்’ யார்.

அடுத்த பகுதி

பத்தொன்பதாம் பகுதி – விஜயாலயனும் சோழர் மறுமலர்ச்சியும். ஏறத்தாழக் கி.பி. 850இல் தஞ்சையைக் கைப்பற்றிய ஒரு சிற்றரசன், பல்லவரையும் பாண்டியரையும் மிஞ்சப்போகும் பிற்காலச் சோழப் பேரரசுக்கு எப்படி அடித்தளம் இட்டான் என்பதை அடுத்த பகுதியில் பார்ப்போம்.

ஆதாரங்கள்

• K. A. Nilakanta Sastri, A History of South India
• Indira Viswanathan Peterson, Poems to Siva: The Hymns of the Tamil Saints
• Kamil Zvelebil, The Smile of Murugan, 12ஆம் இயல்: Śaiva Bhakti—Two Approaches
• Friedhelm Hardy, Viraha-Bhakti
• A. K. Ramanujan (மொ.பெ.), Hymns for the Drowning (நம்மாழ்வார்)
• Vidya Dehejia, Slaves of the Lord: The Path of the Tamil Saints
• South Indian Inscriptions II: தஞ்சைக் கல்வெட்டுகள் எண் 63–65 (திருப்பதியம் பாடுவோர்)
• மதுரைத் திட்டம்: சம்பந்தர் தேவாரம் – முதல் திருமுறை; திருவாசகம்; நாலாயிரத் திவ்வியப் பிரபந்தம் (1–473); திருப்பாவை உள்ளிட்ட பாசுரங்கள் (474–947)
• தமிழ் இணையக் கல்விக்கழகம்: நாலாயிரத் திவ்வியப்பிரபந்தம்; சைவ சமயப் பக்தி இலக்கியம்
• Shaivam.org: Periya Puranam – The Life of the 63 Nayanmars; Information on Periyapuranam; நின்றசீர் நெடுமாற நாயனார்
• Indica Today: Manikkavacagar – The Saiva Saint (மாணிக்கவாசகர் காலம் பற்றிய விவாதம்)
• The Hindu: Nathamuni, the saviour; Dance of Devotion (அரையர் சேவை); Exclusive Thirumurai Thevaram patashala in Chidambaram (ஓதுவார்கள்)
• Nathan McGovern, The Trīyampawāi-Trīppawāi of Thailand and the Tamil Traditions of Mārkaḻi (Journal of the Siam Society, 2020); Thailand Foundation: Triyampavai-Tripavai: The Swing Ceremony